شرایط جدید برای احزاب سیاسی   لیاقت علی امینی

تا هنوز به تعداد یک صد و ده حزب سیاسی در وزارت عدلیه افغانستان ثبت و راجستر گردیده و جواز فعالیت به دست آورده اند . بعد از آن که فضای باز سیاسی در افغانستان به وجود آمد ، روند حزب سازی در کشور بازار تازه پیدا کرد و احزاب رنگارنگ در کشور به وجود آمد .

شکل گیری احزاب سیاسی از سال ها قبل آغاز شده بود ،  ولی به خاطر حاکمیت های استبدادی نتوانستند به مرحله باروری و باز دهی سیاسی و اجتماعی برسند و به فعالیت های لازم اقدام نمایند.با شروع خیزش و قیام مردمی علیه تجاوز اتحاد شوروی وقت ، کم کم این قیام ، سرو سامان تازه به خود گرفت و به صورت تشکل های جهادی در هرگوشه و کنار کشور به وجود آمد و در پهلوی مبارزات مسلحانه علیه نیروهای خارجی ، اقدامات سیاسی جهت تحصیل قدرت نیز از سوی آنان صورت می گرفت . در شرایط نزدیک شدن به قدرت سیاسی ، ائتلاف میان گروه ها شکل می گرفت و با هم نزدیک می شدند تا باقدرت بالاتر موفق به شکست دشمن و به دست آوردن قدرت سیاسی در کشور شوند . تجربه ی که از ائتلاف ها چه در داخل کشور و چه در خارج از آن در ممالک همسایه در گذشته و چه بعد از تحولات جدید سیاسی در کشور میان احزاب و گروه ها وجود دارد، در هر مرحله شکننده بوده و به نتیجه مطلوب نایل نشده وهربار با شکست مواجه گردیده است . بحران اعتمادی که میان این گروه ها وجود دارد ، این فرصت را در شرایط تازه سیاسی هم از آنان گرفته است .  تا باهم نزدیک تر شوند و بتوانند یک قدرت تعیین کننده را در کشور به جود آورند . هرحزب به تنهائی میخواهد کار کند ، ولی شرایط به گونه ی است که نمی تواند به تنهائی از عهده کار و فعالیت یک حزب سیاسی براید . این امر باعث شده است که روند افزایش وزایش احزاب درکشور روز به روز بیشتر گردد و در کشوری چون افغانستان ، بیش از صد حزب سیاسی به فعالیت بپردازند .

از طرف دیگر ، تشنگی سیاسی بعد از مراحل طولانی استبداد و بحران های ناشی از آن در دهه های اخیر ، باعث شده است که اقدامات حز ب سازی و فعالیت های ازاد به عنوان یک نیاز روانی اجتماعی در کشور به عنوان یک ضرورت سیاسی قلمداد شود و این روند به صورت طبیعی رشد کند و به شکل طبیعی رشد و به شکل طبیعی نیز مسیر شکل گیری اصلی خود را طی نماید . این امرخواهی نخواهی زمان بردار است و شاید حوصله و تحمل آن برای جامعه و مخصوصاً دولت افغانستان وجود نداشته باشد . شاید به همین دلیل است که قانون جدید با شرایط خاص برای گروه ها و احزاب سیاسی از پارلمان پاس می شود و حکومت وادار می گردد تا قانون جدید را در ارتباط با احزاب سیاسی کشور تطبیق کند . تا کنون احزابی در وزارت عدلیه ، چانس راجستر شدن میافت که فورمه هفت صدنفر عضو را در اختیار می داشت . این سهولت سبب شد که ده ها حزب ، ثبت شود ومجوز به دست آورد و این روند همچنان دوام داشت و شاید ده ها حزب دیگر آماده می شد که جواز فعالیت دریافت نمایند .

وزارت عدلیه اعلام کرد که تمام احزاب سیاسی موظفند که باشرایط جدید قانونی تن در داده و مطابق این قانون از نو باید ثبت و راجستر شوند وباید تعداد ده هزار عضو خود را با اسناد و مدارک اعلام شده در این وزارت تسلیم کنند تا بتوانند جواز فعالیت دریافت نمایند ، در غیر آن ازفعالیت باز خواهند ماند.

گرچند تا هنوز احزاب سیاسی کدام واکنشی به این اقدام تازه از خود نشان نداده اند ولی  مسلماً بسیاری از احزاب موجوده قادر نخواهند بود که شرایط جدید یعنی فورمه ده هزار نفر را به حیث عضو حزبی خود به مرجع مربوطه ارایه نمایند، مگر این که مانند بسیاری از کاندیداتوران ریاست جمهوری مجبور شوند که از طریق خرید ومعامله ،افراد را وادار به پر کردن فورمه ودادن عکس و کپی تذکره برای واجد شدن شرایط قانونی خود برای ثبت مجدد گردند .

وضع قانون جدید برای احزاب سیاسی از سوی دولت و اداره جدید افغانستان در چنین شرایطی روی چه دلایلی صورت گرفته است ؟

آیا جلوگیری از افزایش بیشتر احزاب و تقلیل آن به چند حزب قوی است ؟ و آیا توجه بیشتر حکومت و اداره جدید برای تقویت احزاب سیاسی و زمینه سازی برای فعالیت های زیادتر آنان در صحنه سیاسی و اجتماعی و در نتیجه سهیم شدن شان در قدرت سیاسی است ؟

در گذشته ، حکومت نسبت به احزاب و نهادهای مدنی هیچ گونه احساس مسئولیت نکرده و نسبت به آنان موضع بی تفاوتی اختیار کرده بود ، و گرنه در طول هشت سال گذشته ، زمینه رشد این نهادها واحزاب فوق العاده قوی بود که میتوانستند رشد کنند و تبدیل به احزاب و نهادهای تاثیر گذار در کشور گردند ، ولی با همه این بی تفاوتی ها ، خود این گروه ها و نهادها تلاش های کافی را برای بهتر شدن و رشد لازم خود انجام نداده اند .

مطالعه بالای سرنوشت احزاب در کشورهای دیگر نشان مید هد که حتی در شرایطی بعد از بحران جنگ هم ، احزاب توانسته اند که جایگاه خود را در اجتماع و بدنه قدرت سیاسی در مدت زمانی کوتاه پیدا کنند و تاثیرات خود را بالای روند کلی سیاسی داشته باشند . بسا کشورهایی که قدرت سیاسی به دستان احزاب شان رقم می خورد و کشورها را همین احزاب با رقابت سالم رهبری می کنند .

این شرایط در افغانستان هم باید آماده شود تا احزاب سیاسی بتوانند سرنوشت قدرت سیاسی را رقم بزنند و جامعه را به سوی سیاسی شدن و پیشرفت های سیاسی سوق بدهند .

شرایط جدید قانونی برای احزاب سیاسی هرچه باشد مهم این است که تلاش از سوی احزابی که به نحوی پایگاه و جایگاهی درمیان مردم و جامعه دارند صورت بگیرند وبا نزدیکی و همسویی بیشترهم بتوانند از موفقیت اجتماعی برتربرخوردار گردند و هم بتوانند با توجه به قانون و قوانین نافذه کشور در تعیین سرنوشت سیاسی و قدرت سیاسی سهم فعالانه تر و تاثیر گذار تر پیدا نمایند .