سمینار سه روزه بین المللی در ارتباط با مقام معنوی و علمی امام جعفر صادق ( ع ) از سوی ریاست آکادمی علوم افغانستان برای اولین بار در کابل پایتخت افغانستان تدویریافت . دراین سمینار ، علاوه از شخصیت های علمی و فرزانگان فکر واندیشه داخلی ، چهره های شاخص علمی از ممالک اسلامی چون تاجکستان ، ایران ، عربستان سعودی و... اشتراک ورزیده و ده ها سخنرانی ، بیانیه ، پیام و مقالات تحقیقی در موضوع ارائه گردیده و ابعاد شخصیت امام صادق از زاویه های مختلف مورد بحث و مبادله افکار و دیدگاه ها قرار گرفت .
امام صادق ( ع ) یکی از ستارگان پر فروغ آسمان علم واندیشه و تفکر است که همیشه بر بلندای تاریخ بشریت می درخشد و آبشار بلند افکار او ، تشنگان این وادی را جرعه جرعه می نوشاند و مدام سیراب میکند . داده های فکری امام صادق یکی از مضامین همیشه زنده و سیالی است که همچنان در مراکز علمی و تحقیقاتی جهان قابل بحث و بهر ه برداری های فراوانی است که با گذشت زمان ، روح تازه به خود می گیرد و به رگه های فکری و جریان اندیشه عصر، تراوت و تازگی و باروری وافر می بخشد . امام ابوحنیفه ( رح ) در رابطه به مقام معنوی و علمی امام صادق ( ع ) ګفت : من شخصیت فقیه تر ، داناتر و اندیشمندتر از جعفر بن محمد در روزگار ندیده ام و دوسال تلمذ و شاگردی ام در محضر این استاد والا مقام ، مرا به تخصص و ر سیدن به مدارج بلند علمی و فقهی رهنمون ساخت و دروازه های زیادی را به روی افکارم گشود و به روح علمی ام جان تازه و شکوهبار بخشید .
امام صادق ( ع ) در شرایط حساس زمانی رشد کرد که اختلافات سیاسی به اوج خود رسیده بود و افکار ضاله و اندیشه های فلسفی تباه کننده و تبارز گروه های فکری انحرافی ، اندیشه های خالص اسلامی و پایگاه فکری بالنده را که در پرتو هدایات آسمانی در متن جامعه مسلمان ریشه گرفته بود ، مورد تهدید جدی قرار داده و هر روز این جریان های خطرناک چون موج سیلاب به پیش می رفت و سیاهی بر افکار می پاشید و تیرگی ها را رواج میداد . امام جعفر صادق با درک عمیقی که از وضعیت جاری داشت ، اقدام به ایجاد دانشگاه علمی و معنوی نمود و به تعداد چهار هزار شاگرد مبرز را از نقاط مختلف جهان اسلام در رشته های گوناگون در این محور جمع کرد و به مناظرات و مباحثات عمیق علمی پرداخت تا اساس تزلزل ناپذیر علمی را در جامعه استوارسازد و مسلمانان را به سلاح علم و منطق و استدلال مجهز نماید . امام صادق ، ابواب گوناگون علوم را دراین دانشگاه گشود و بازار فراگیر ان را درفقه ، فلسفه ، کلام ، تفسیر، منطق ، اصول ، کیمیا و... رونق داد و توجه جهان رابه این مرکز علمی جلب نمود .
پروفسور برهان الدین ربانی که یکی از سخنرانان سمینار بین المللی مقام معنوی و علمی امام صادق بود ، در رابطه گفت که امام صادق دایره المعارف علوم بودند و استاد همه شخصیت های بزرگ اسلامی چون امام حنبل، امام شافعی ، امام ابوحنیفه امام اعظم ( رح ) ، جابر بن حیان ، و دیگر چهره های مطرح علوم بودند . امام جعفر صادق ( ع ) در شرایط پر جنجال سیاسی و فکری رشد کرد . عباسی ها بر ضد خاندان اهلبیت جفاهایی کردند، ولی امام تشخیص کرده بودند که چلنج های فکری ، مهم ترین مسئله ای است که دامنگیر جامعه اسلامی شده است . آقای ربانی گفت که امام جعفر صادق ( ع ) نه تنها یک فقیه ، بلکه یک متکلم و یک فیلسوف و یک دانشمند بی بدیل بودند که چهار هزار شاگرد را در رشته های مختلف علمی تربیت کرد و از این طریق ، غنای چشمگیری به مدنیت اسلامی بخشید واسلام را به عنوان یک دین با پشتوانه علمی به جهان معرفی کرد و حتی امام صادق علاوه بر دیگر علوم ، علم تکنالوژی را در آن عصر تدریس و شاگردانی را دراین بخش از علوم پرورش داد که جابربن حیان یکی از آنها است که پدر کیمیای جهان شمرده می شود که بارها می گفت که آموخته های علمی ام از سیدم و استادم امام صادق است . آقای ربانی تاکیدکرد که ما باید مقام علمی و معنوی چنین شخصیتی را همیشه پاسداریم واز علم و اندیشه و راهکار بی نظیر او در شرایط حاضر استفاده کنیم چرا که امام بدون شک یک محور توانمند علمی ویک محور بزرگ وحدت و یکرنگی و افتخار عظیم برای مسلمانان است .
تدویر چنین سمینار ها آن هم در سطح بین المللی ، کمک می کند که ما هم پیش کسوتان علم و دانش خود را بشناسیم و هم آنان را درجهان معرفی کنیم و اسلام که یک دین مترقی و علم پرور است در چنین شرایطی از آن یک تصویر روشن ارایه نمائیم . و پدیده های تاریک بینی که اسلام را یک دین متحجر و ضد منطق در دنیا می نمایانند، با سلاح منطق به مبارزه با آن بپردازیم و این حقیقت را به اثبات برسانیم که اسلام بعد از ظهور وطلوعش ،جهان را به سوی تفکر و رویکرد خرد گرایانه سوق داد و یک مدنیت جدید را در عالم اساسگزاری نمود .
لیاقت علی امینی